مشخصات «سپيده»: «ابزاري براي توليد سيستم‌هاي اطلاعاتي زودبازده»
Agile Information System Builder
 

 چابكي (Agility) مفهومي جديد در كسب و كار

Agility در لغت صفت و خصوصيتي است معرف فرز، چابك و چالاك بودن و واكنش سريع داشتن و در كسب و كار به‌عنوان «توانايي بنگاه‌ در تشخيص و واكنش صحيح و به‌موقع، نسبت به فرصت‌هاي ايجاد‌شده در بازار كسب و كار» تلقي مي‌شود. بنگاه‌ها با بهره‌مندي از اين قابليت، مي‌توانند در شرايط پرتلاطم و پيوسته در حال تغيير و تحول دنياي كسب كار امروز، همواره پيشرو و پيشگام باشند.
يك بنگاه Agile (چابك)، نيازمند ابزار، امكانات و فرآيند‌هايي براي ادراك صحيح، ارايه‌ي پاسخ و واكنش مناسب و به‌موقع نسبت به تغييرات پيش‌بيني‌نشده‌ي محيطي است. اين ابزارها از مهم‌ترين ظواهر و نشانه‌هاي قابل رؤيت يك بنگاه چابك (Agile Firm) در عرصه كسب و كار نوين مي‌باشند و تحقق اين مزيت بدون بهره‌مندي از اين امكانات محال و دور از دسترس خواهد بود.


 «سپيده»: ابزار توليد سيستم‌هاي اطلاعاتي زودبازده
Agile Information System Builder

ابزاري‌است كه به‌عنوان امكان و قابليتي بالقوه و تأثير‌گذار، مي‌تواند Agility سازمان‌ها را در مواجهه با تغييرات محيطي دنياي كسب و كار افزايش دهد.


 نحوه‌ي كار و بخش‌هاي تشكيل‌دهنده‌ي Agile I.S.B

«داده» ، «جريان داده يا گردش‌كار» و «گزارش» مهم‌ترين اجزاي تشكيل‌دهنده‌ي‌ هر سيستم اطلاعاتي هستند، كه انعطاف و پويايي هر سيستم به ميزان پذيرش تغيير در اين سه بخش بستگي‌دارد.
Agile I.S.B از بخش‌هاي «طراح ساختار‌داده»، «توليدكننده‌ي پايگاه داده»، «طراح فرم‌هاي ورود اطلاعات»، «طراح گردش‌كار»، «گزارش‌ساز»، «مديريت كاربران» و «كنترل سطوح دسترسى كاربران» تشكيل شده‌ است. بنابراين با استفاده از قابليت‌هاي اين بخش‌ها، Agile I.S.B ابزاري مناسب جهت توليد انواع سيستم‌هاي‌اطلاعاتي پويا و منعطف از جمله انواع سيستم‌هاي پردازش عمليات خاص منظوره، سيستم‌هاي اطلاعات مديريت M.I.S ، سيستم‌هاي پشتيبان تصميم D.S.S، سيستم‌هاي اطلاعاتي مديريت سطوح بالا E.I.S‌ ، سيستم‌هاي تجزيه و تحليل آماري داده‌هاي سطحي و عملكردي سازمان و... مي‌باشد.

 بخش‌هاي تشكيل دهنده‌ي Agile I.S.B:

1- طراح كلاس
ساختار كلاس را مشخصه‌هاي آن ايجاد مي‌كنند.
در بخش «طراح كلاس» هر كلاس و مشخصه‌هاي مربوط به آن به همراه ذكر نوع هر مشخصه تعريف مي‌شود.

2- طراح فرم
طراحي فرم با توجه به ساختار كلاس صورت مي‌گيرد.
در بخش «طراح فرم» به ازاي مشخصه‌هاي كلاس مي‌توان از عناصر رابط كاربريِ (User Interface) متناسب با مشخصه استفاده نمود. مثلاً براي مشخصه‌ي عددي، كادر تايپ(Edit Box) ، براي مشخصه تاريخي، «تقويم» و براي مشخصه‌ي ارجاعي، كادر انتخاب از اطلاعات كلاس ارجاعي (Lookup) در فرم قرار مي‌گيرد.
كليه‌ي مشخصات فرم از قبيل جانمايي اجزا، فونت، اندازه و... براي فرم و اجزاي آن قابل تعريف است.

3- طراح گردش‌كار
در گردش‌كار مراحل مختلف كار بر روي اطلاعات در قالب «ايستگاه‌هاي كاري» تعريف مي‌شود. در هر ايستگاه كاري نيز افراد و پست‌هاي مجاز معرفي مي‌شوند. انتقال كار بين ايستگاه‌هاي كاري بر اساس شرايط تعريف‌شده(مبتني بر ساختار كلاس و بر اساس محتواي شيء) انجام مي‌گيرد. گردش‌كار اساس پياده‌سازي «سازمان الكترونيكي» مي‌باشد.

4- گزارش‌ساز
هر گزارش از دو بخش اصليِ «محتوا» و «ساختار» تشكيل شده است.
محتواي گزارش توسط «پرسش‌ساز» و با توجه به ساختار كلاس ايجاد مي‌شود. نتيجه‌ي پرسش يك جدول اطلاعاتي است. ستون‌هاي اين جدول از عبارت ساخته شده است. در ساخت عبارت مي‌توان از توابع، عملگرها، مشخصه‌هاي كلاس، مقادير ثابت، پرسش‌هاي فرعي و... استفاده نمود.
براي محدود نمودن و مشخص كردن حوزه‌ي پرسش از شرط‌ استفاده مي‌شود. «شرط پرسش» يك عبارتِ شرطي است. امكان دسته‌بنديِ پرسش بر اساس مشخصه‌هاي كلاس و مرتب‌سازي صعودي و نزولي از ديگر امكانات «پرسش‌ساز» است.
ساختار گزارش را مي‌توان در دو قالب «كاغذي» و «فرم جدولي» طراحي كرد. فرم جدولي، قالبي است كه كاربر محتواي گزارش را در يك جدول مشاهده مي‌كند و به ازاي هر پرسش مي‌تواند يك جدول در فرم استفاده نمايد. در قالب كاغذي محيطي مشابه كاغذ در اختيار كاربر قرار مي‌گيرد تا ساختار گزارش را با هر چيدماني كه نياز دارد ترسيم نمايد.

5- مديريت كاربران و كنترل سطح دسترسي (Access Level Control)
راهبر سيستم مي‌تواند دسترسي كاربر يا گروه‌هاي كاربري را به بخش‌هاي برنامه، كلاس، اشياء (آبجكت‌ها)، فرم، اجزاي فرم و گزارش  تعيين نمايد، به نحوي كه هر كاربر تنها به موارد مجاز دسترسي داشته باشد.

اين امكان در سازمان‌هايي كه نياز به مديريت متمركز اطلاعات دارند ولي امور اجرايي و عملياتي به‌طور غير متمركز صورت مي‌گيرد كاربرد فراوان دارد. مخصوصاً در حالتي كه ساختار سازمان به صورت ستاد و شعب باشد. در اين صورت ستاد مي‌بايد به كليه‌ي اطلاعات شعب و خود ستاد دسترسي داشته باشد ولي هر شعبه تنها نيازمند دسترسي به اطلاعات خود مي‌باشد.
به علاوه در مواردي كه يك سازمان يا يك واحد به چند بخش تقسيم شود يا چند واحد يا سازمان به هم متصل گردند، نيز كاربرد دارد. به طور نمونه اطلاعات پرسنلي يك سازمان را در نظر بگيريد: اگر بخشي از سازمان A جداشده و سازمان B تشكيل شود ديگر آن بخش از اطلاعات سازمان B نبايد توسط مديران سازمان A قابل دسترسي و رؤيت باشد؛ كه تنها از طريق چنين امكاني در تعيين سطح دسترسي به آبجكت اين مهم محقق خواهد شد. در غير اين صورت مجبوريم اطلاعات دو سازمان را مجدداً وارد نماييم.


 مزاياي بهره‌گيري از ابزار Agile I.S.B

• طراحي شيء‌گرا:
ابزار Agile Information System Builder بر اساس طراحي شيء‌گرا پياده‌سازي شده است بنابراين سيستم‌هاي اطلاعاتي توسعه يافته با آن نيز از امكان طراحي بر اساس الگوي OO يا Object Oriented بهره‌مند خواهندبود.

• انعطاف پذيري:
سيستم‌هاي‌اطلاعاتي توليد شده با اين ابزار در طول دوره‌ي بهره‌برداري قابليت انعطاف و پويايي بالايي دارند و امكان گسترش و تغيير سيستم‌هاي پياده شده با توجه به نيازها و خواسته‌هاي جديد سازمان مانند تغييرات ايجاد شده در ساختارهاي وظيفه‌اي و يا فرآيندي سازمان، در كوتاه‌ترين زمان ممكن و توسط عوامل سازمان، مهيا مي‌باشد.
در واقع با توجه به رويكرد فرآيندگرا در طراحي و پياده‌سازي سيستم‌هاي اطلاعاتي با اين ابزار، امكان تطبيق سريع و كم‌هزينه‌ي سيستم‌هاي توليد شده با اين ابزار با شرايط تغيير يافته سازمان وجود خواهد داشت.

• زود بازده بودن:
توسعه و توليد سيستم با اين ابزار به دليل دارا بودن اجزاي آماده، به زمان و افراد متخصص كمتري نسبت به توليد سيستم‌هاي مشابه به طرق سنتي و رايج، نيازمند است.

• سيستم بدون اشكال (باگ):
به دليل استفاده از ابزار و حذف بسياري از بخش‌هاي تكراري در فرآيند توليدِ سيستم‌ با اين روش، خطاهاي برنامه‌نويسي و توسعه كه عمدتاً ناشي از عامل انساني است كاسته خواهد ‌شد.(تحقق رؤياي توليد سيستم بدون باگ)

• كاهش هزينه‌ي توليد:
به طور متوسط حدود 60 تا 80 درصد هزينه‌هاي توليد سيستم به مرحله‌ي پياده‌سازي تخصيص پيدا مي‌كند. با استفاده از Agile I.S.B هزينه‌هاي پياده‌سازي سيستم به مقدار قابل توجهي كاهش مي‌يابد.

• افزايش بهره‌وري نيروهاي متخصص درون سازمان
• امكان مدل‌سازي و پياده‌سازي سيستم‌هاي اطلاعاتي با الگوي فرآيندي
• پياده‌سازي سيستم‌هاي پشتيبان مديريت و سيستم‌هاي منطبق با نظام‌هاي مديريت كيفيت
• پياده‌سازي سيستم‌هاي تجزيه و تحليل آماري داده‌هاي سطح سازمان
• انطباق با چرخه‌ي حيات حلزوني پروژه‌هاي نرم‌افزاري و افزايش كارآيي سيستم‌هاي توليد شده
• و...